قطعی برق؛ خاموشی چندساعته یا خسارتی چندروزه برای پتروشیمیها؟
قطعی برق؛ خاموشی چندساعته یا خسارتی چندروزه برای پتروشیمیها؟
قطعی برق برای یک واحد صنعتی معمولی شاید به معنای توقف چندساعته خط تولید باشد؛ اما در صنعت پتروشیمی، ماجرا پیچیدهتر است. مجتمعهای پتروشیمی مجموعهای از واحدهای بههمپیوسته هستند که برای ادامه فعالیت به برق پایدار، بخار، آب خنککننده و سایر خدمات جانبی یا همان یوتیلیتیها وابستهاند.
به همین دلیل، قطع یا ناپایداری برق میتواند زنجیرهای از توقفها را در بخشهای مختلف یک مجتمع ایجاد کند.
وقتی برق میرود، فقط چراغها خاموش نمیشوند!
بسیاری از تجهیزات پتروشیمی بهصورت مداوم و تحت شرایط عملیاتی مشخص کار میکنند. توقف ناگهانی برق میتواند باعث خارج شدن برخی تجهیزات و واحدهای فرایندی از مدار شود و در ادامه، تولید محصول کاهش پیدا کند یا بهطور موقت متوقف شود.
از طرف دیگر، راهاندازی مجدد یک واحد پتروشیمی مانند روشن کردن یک دستگاه معمولی نیست. بازگرداندن تجهیزات به شرایط پایدار عملیاتی نیازمند بررسیهای فنی، کنترل شرایط فرایندی و طی کردن مراحل ایمن راهاندازی است.
آسیب به تجهیزات؛ یکی از هزینههای پنهان خاموشی
قطعی برق و بهخصوص نوسانات و قطعووصلهای نامناسب میتواند به تجهیزات برقی و کنترلی حساس، موتورهای الکتریکی، سیستمهای ابزار دقیق و برخی تجهیزات دوار فشار وارد کند.
در چنین شرایطی، هزینه فقط به تعمیر یک قطعه محدود نمیشود؛ توقف تولید، تعمیرات، بازرسیهای فنی و زمان موردنیاز برای بازگشت واحد به شرایط عادی نیز بخشی از هزینه واقعی خاموشی است.
گزارشهای منتشرشده درباره وضعیت صنایع ایران نیز از آسیب به ماشینآلات، قطعات الکترونیکی، ضایعات تولید و افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری در پی قطعیهای برق خبر دادهاند.
خسارت اصلی؛ توقف زنجیره تولید
یکی از مهمترین پیامدهای قطعی برق در پتروشیمی، کاهش تولید است.
در یک مجتمع بزرگ، توقف یک بخش میتواند بر واحدهای دیگر نیز اثر بگذارد؛ زیرا بسیاری از واحدها خوراک، محصول میانی یا سرویسهای موردنیاز خود را از بخشهای دیگر همان مجتمع دریافت میکنند.
این موضوع یعنی یک خاموشی ممکن است از یک نقطه آغاز شود اما اثر آن در بخشهای مختلف زنجیره تولید دیده شود.
تجربه سال ۱۴۰۵ چه میگوید؟
در سال ۱۴۰۵، اختلال در زیرساختهای تأمین برق و سایر یوتیلیتیها در برخی مجتمعهای پتروشیمی، بازگشت واحدها به مدار را با چالش مواجه کرد. طبق گزارشهای منتشرشده، آسیب به زیرساختهای برق و بخار در برخی مناطق صنعتی باعث از مدار خارج شدن واحدهای تولیدی شد و برنامههایی برای تأمین جایگزین و بازگرداندن سریع مجتمعها به تولید اجرا شد.
در نمونهای دیگر، پتروشیمی شهید تندگویان پس از یک دوره توقف ۳۵روزه، ابتدا با ۵۰ درصد ظرفیت اسمی به مدار تولید بازگشت؛ نمونهای که نشان میدهد بازگشت یک مجتمع بزرگ به شرایط عادی میتواند تدریجی باشد.
برق پایدار؛ یک ضرورت برای صنعت پتروشیمی
برای پتروشیمیها، برق تنها یک منبع انرژی نیست؛ بخشی از زیرساخت حیاتی تولید است.
تأمین پایدار انرژی، توسعه نیروگاههای اختصاصی و خودتأمین، تقویت شبکه برق، استفاده از سامانههای پشتیبان و برنامهریزی دقیق برای مدیریت بار میتواند نقش مهمی در کاهش ریسک توقف تولید داشته باشد.
در نهایت، هزینه قطعی برق برای پتروشیمیها را نباید فقط با تعداد ساعت خاموشی سنجید. هزینه واقعی، مجموع توقف تولید، آسیب احتمالی به تجهیزات، ضایعات، تعمیرات و زمانی است که برای بازگشت ایمن و پایدار واحد به مدار صرف میشود.
جمعبندی
قطعی برق در پتروشیمی میتواند از یک اختلال ساده در تأمین انرژی به یک زنجیره از پیامدهای فنی و اقتصادی تبدیل شود؛ از توقف تجهیزات و کاهش تولید گرفته تا افزایش هزینههای تعمیرات و طولانی شدن زمان راهاندازی مجدد.
برای صنعتی که بخش مهمی از تولید و صادرات غیرنفتی کشور به آن وابسته است، پایداری انرژی دیگر یک مزیت نیست؛ یک ضرورت استراتژیک است.