چه چیزی به بنزین اضافه می‌کنند؟ بررسی شایعهٔ افت کیفیت و زود خالی‌شدن باک
«بنزین مثل قبل نیست؛ همان مقدار می‌زنیم، اما کمتر راه می‌رویم.» این گلایه، پرسشی را میان رانندگان مطرح کرده است: آیا ماده‌ای به بنزین اضافه می‌شود که باعث کاهش کیفیت و زودتر تمام‌شدن آن شده است؟
برای پاسخ، باید سه موضوع را از هم جدا کنیم: تغییر ترکیب بنزین، کاهش مسافت قابل‌پیمایش و کمتر تحویل‌گرفتن سوخت از جایگاه. این اتفاق‌ها ممکن است از نگاه راننده شبیه یکدیگر باشند، اما علت و روش بررسی متفاوتی دارند.
ماجرای افزودن متانول به بنزین چیست؟
دربارهٔ افزودن ماده به بنزین، همهٔ بحث‌ها صرفاً شایعه نیست. شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی در اطلاعیهٔ اول شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد که شرکت نفت ستاره خلیج‌فارس، استفاده از حدود نیم‌درصد حجمی متانول را به‌صورت آزمایشی بررسی کرده است. این شرکت تأکید کرد که اقدام مورد اشاره، مستمر نبوده است.
در توضیح دیگری در همان روز، مدیر هماهنگی و نظارت بر عملیات این شرکت اعلام کرد که بنزین آزمایشی پس از تأیید شاخص‌های کیفی وارد شبکهٔ توزیع شده و در زمان بیان این توضیحات، برنامه‌ای برای ادامهٔ طرح وجود نداشته است. این‌ها توضیحات رسمی دربارهٔ یک طرح مشخص هستند؛ نه مدرکی برای اینکه امروز تمام بنزین عرضه‌شده در کشور ترکیب یکسانی دارد.
بنابراین، اصل استفادهٔ آزمایشی از متانول اعلام شده است؛ اما از این خبر نمی‌توان نتیجه گرفت که علت افزایش مصرف همهٔ خودروها مشخص شده یا افت گستردهٔ کیفیت بنزین اثبات شده است.
آیا افزودن هر ماده‌ای به بنزین یعنی تقلب؟
خیر. بنزین از ابتدا یک مادهٔ خالص نیست؛ مخلوطی از ترکیبات مختلف است که برای رسیدن به ویژگی‌های مشخص تولید می‌شود. فرمول آن می‌تواند با توجه به الزامات فنی، فصل و محل عرضه متفاوت باشد. به همین دلیل، صرف شنیدن نام یک افزودنی برای قضاوت دربارهٔ کیفیت کافی نیست.
پرسش اصلی این است: چه ماده‌ای، با چه نسبتی و با چه نتیجه‌ای به سوخت اضافه شده است؟ کیفیت محصول نهایی، سازگاری آن با خودرو و نتایج آزمایش‌ها اهمیت دارند.
حتی شرکت ملی پالایش و پخش در اطلاعیهٔ خود تصریح کرده که وجود نیم‌درصد متانول، به‌تنهایی نه دلیل آسیب‌زدن بنزین به خودروست و نه برای تأیید کیفیت آن کافی است.
ممکن است حجم بنزین همان باشد، اما خودرو کمتر راه برود؟
بله. «حجم سوخت» با «انرژی موجود در هر لیتر» یکسان نیست. اگر ترکیب سوخت تغییر کند، ممکن است انرژی هر لیتر آن نیز تغییر کند؛ در این حالت، خودرو می‌تواند با حجم یکسان، مسافت متفاوتی طی کند.
برای نمونه، ادارهٔ اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده است که استفاده از بنزین حاوی ۱۰ درصد اتانول می‌تواند مسافت قابل‌پیمایش با هر لیتر را نسبت به بنزین بدون اتانول، حدود ۳ درصد کاهش دهد. این مثال فقط نشان‌دهندهٔ اثر ترکیب سوخت بر انرژی آن است؛ اتانول با متانول متفاوت است و این عدد، میزان تغییر مصرف بنزین ایران را نشان نمی‌دهد.
پس ممکن است راننده واقعاً مسافت کمتری طی کند، اما برای نسبت‌دادن آن به یک افزودنی مشخص باید ترکیب سوخت و شرایط خودرو اندازه‌گیری شود.
«حجم بنزین کم شده» دقیقاً یعنی چه؟
اگر منظور این است که با ۳۰ لیتر بنزین، کمتر از گذشته رانندگی می‌کنیم، موضوع به مصرف و بازده مربوط است. اما اگر ادعا این باشد که دستگاه ۳۰ لیتر نشان می‌دهد و مقدار کمتری وارد باک می‌شود، با موضوع جداگانهٔ اندازه‌گیری و احتمال کم‌فروشی روبه‌رو هستیم.
اثبات ادعای دوم به آزمون حجم تحویلی با تجهیزات کالیبره نیاز دارد. پایین‌آمدن سریع آمپر یا زود روشن‌شدن چراغ بنزین، به‌تنهایی مقدار واقعی سوخت تحویلی را مشخص نمی‌کند. همچنین خبر استفاده از یک افزودنی، مدرکی برای کم‌فروشی جایگاه‌ها نیست.
آب را هم به بنزین اضافه می‌کنند؟
آلودگی سوخت به آب ممکن است رخ دهد، اما تصور مخلوط‌کردن مقدار زیادی آب با بنزین، بدون ایجاد مشکل محسوس، توضیح دقیقی نیست. آب در بنزین معمولی حلالیت بسیار محدودی دارد و مقدار اضافی آن معمولاً در پایین مخزن جمع می‌شود. در سوخت‌های حاوی اتانول نیز تحمل آب محدود است و افزایش آن می‌تواند باعث جداشدن لایه‌ها شود.
بنابراین، زود تمام‌شدن باک به‌تنهایی وجود آب یا افزودن عمدی آن را ثابت نمی‌کند.
پاسخ به نگرانی مردم، انتشار داده است*
تجربهٔ رانندگانی که از افزایش مصرف می‌گویند، ارزش بررسی دارد؛ اما از روی این تجربه نمی‌توان نام مادهٔ افزوده‌شده یا میزان آن را تشخیص داد. ترافیک، کولر، شیوهٔ رانندگی و وضعیت فنی خودرو نیز بر مصرف اثر می‌گذارند.
برای روشن‌شدن موضوع، انتشار نتایج نمونه‌برداری از سوخت جایگاه‌ها، درصد ترکیبات، شاخص‌های کیفی و نتایج کنترل حجم تحویلی ضروری است. نگرانی دربارهٔ بنزین با تکذیب کلی برطرف نمی‌شود؛ همان‌طور که با یک ویدئو یا تجربهٔ فردی
